W chwili, gdy w powietrzu rozbrzmiewają pierwsze słowa błogosławieństw Adhan (chodźcie się modlić), słane przez Muezina w przestrzeń toczącego się życia, energia zatrzymuje się na nich. Gdziekolwiek jestem, w zatłoczonym Marakeszu, oddychającej Oceanem Essaouira, zbudowanym na nowo Agadirze, czy pustynnym Hassilabied, w tej chwili ciało zaczyna rezonować inaczej. Muezin wybierany jako człowiek dobrego charakteru, z donośnym głosem, pięć razy dziennie wzywa wiernych do modlitwy, do pamięci o tym, co ważne. Czasem żal, że dobry głos zastępuje teraz nagłośnienie, ale mam nadzieję,  że dobry charakter, będzie zawsze ważnym kryterium. W górskim miasteczku CHEFCHAOUEN czyli Szafszawan, w którym spędzam zimę, nawoływanie do modlitwy, brzmi wyjątkowo. Pierwszy Meczet jest daleko, w nocnej ciszy słyszę śpiew, który ledwo przebija się  przez sen, potem dołączają kolejne głosy z coraz bliższych Meczetów, podparte górskim echem. Nie ma znaczenia jakiego jesteś wyznania, jest to moment zbliżenia do Nieba. Ramadan ma ten stan przedłużyć.

Będąc w tych realiach, postanowiłam spróbować mocy 30 dniowego postu przerywanego, jaki obowiązuje w Ramadanie. RAMADAN, święty miesiąc mający upamiętnić objawienia Koranu. To czas przeznaczony na modlitwę, refleksję, wpuszczenie Boga do świątyni cielesności, ale także zobaczenie innych poprzez obowiązkową dobroczynność. Warto nadmienić, że kiedy piszę o obowiązku, ma to w Maroku zupełnie inny wymiar, niż ten, który znamy. W tej kulturze wszystko jest bardziej sugestią, niż presją. Twoje życie należy do ciebie. Rozliczenia z Bogiem także. Nigdy wcześniej nie zetknęłam się z taką ilością zmian zasad, decyzji, postanowień czy umów, jak w tym kraju. Doprawdy w morzu powinności, zawsze istnieje możliwość odstąpienia.

Z taką więc lekkością przystąpiłam do ramadowanego postu, wiedząc, że mogę w każdej chwili zaprzestać. Pierwsze zaskoczenie przyszło bardzo szybko. Post nie zawiera się tylko w pojęciu od rana do wieczora, ale trwa od brzasku, do zachodu słońca. Ponieważ Ramadan to święto ruchome, godziny postu nie zawsze są te same. Jeśli więc brzask ma miejsce przed piątą rano, około trzeciej trzydzieści trzeba zacząć przygotowania do porannego posiłku. SUHUR to jego nazwa, a powinien zawierać wszystko to, co da ci energię na cały dzień. Nie będzie odkrywcze, kiedy powiem, że są to jajka, sery, pełnoziarniste pieczywo, suszone i świeże owoce. No, ale…………teraz będzie o tym jak to jest u mnie. Jeśli marokańskie życie toczy się nocą, a tak jest, nie sposób zasnąć przed północą. Na sen przed Suhurem pozostaje zatem dwie, trzy godzinny.  Nie należę do osób, którym nie wchodzi śniadanie, ale na miłość boską, nie o czwartej rano. Skracam więc czas przygotowań do minimum, by jeszcze chwilę pospać i zjadam głównie sery, avocado i owoce, bo to jeszcze jakoś mi przechodzi. Niezwykłą wagę ma tu także wypicie solidnej porcji wody, gdyż ramadanowy post, to powstrzymanie od jedzenia, PICIA, używek, bliskości cielesnej.

W oddali słyszę śpiew Muezina, a to oznacza, że ciemność zaraz się rozproszy i mój post właśnie się rozpoczął. Pierwszy dzień, jest stanem niewiedzy, wszystko jest nowe i nie wiesz jak do tego podejść. Umysł szuka zabezpieczeń, a mój wchodzi wtedy w polemikę ze wszystkim. Stoję więc konfrontacji i wciąż zadaję pytania sugerujące, że wiem lepiej. Program meteorologiczny w telefonie wskazywał wschód słońca na szóstą dziesięć, to dlaczego o trzeciej trzydzieści, ktoś wali w bęben idąc ulicami miasteczka i zatrzymuje się pod każdym domem.  Po co mam się zrywać wcześnie, jeśli nie zamierzam jeść dużo i przygotowywać wymyślnych potraw.

Odpowiedzi przychodzą w spokoju. Czas Ramadanu jest okresem jeszcze większej akceptacji, niż w Maroku bywa to zazwyczaj. Czas cichego głosu, łagodnego spojrzenia, empatii, duchowego świadectwa. Przynajmniej takie są intencje, bo brak papierosa, kawy, wody, cukru, weryfikuje nieraz ludzkie możliwości. Co do wytrzymania bez jedzenia około piętnastu godzin, nie miałam wątpliwości. Krótkie posty, to u mnie stan permanentny, ale cały dzień bez wody wzbudził emocje. I co się okazało. Stara, znana prawda. Wszystko masz w swojej głowie. To co każe nam jeść, pić, to nie zawsze potrzeba. To przyzwyczajenie, nawyk, przekonanie.